Жарияланымдар / Публикации
Постоянный URI для этого сообществаhttps://cris.qyzpu.edu.kz/handle/123456789/2
Просмотр
7 результаты
Результаты поиска
- Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Efficiency of Resistant Types of Soft Spring Wheat Grades to Leaf Rust(Oriental Scientific Publishing Company, 2016-03-28); ; ; ;Amangeldy SarbayevK.R. HidirovTypes of wheat rust are among the most harmful diseases, which leads to a significant loss of yields.Under favorable conditions, the development of the disease can reduce the yield to 45% or more.During epiphytotic development, it covers an area of up to 1.5-2.0mln ha and reduces the yields to 20-70%.Pathogens types of rust fungus diseases adapted to different climatic conditions, resulting in leaf rust meet annually and in all regions of wheat cultivation.Farms generally accepted crop protection from the disease by chemical means.However, the use of fungicides -is not only very costly, it is also environmentally safe, both for the near biological objects, and consumers received products.The most efficient and environmentally acceptable way to protect against the disease -a genetic.However, the gene pool of wheat resistance genes to rusts (P.recondita f.Sp.Tritici Rob.Ex Desm., P.graminis, P.striiformis) greatly exhausted, and every year there are new pathotypes of the pathogen able to overcome previous effective resistance genes (Lr, Sr, Yr-genes).Therefore, the stability test of wheat varieties and breeding for resistance is conducted in a continuous loop.The extension of genetic diversity of spring bread wheat varieties is possible by the involvement in hybridization of the new sources of valuable biological and economical features from the world's gene pool.The article on artificial infectious background investigation conducted spring wheat varieties for resistance to rusts and selected for the selection of resistant forms of immunity.The research revealed the forms resistant to leaf and stem rust and featuring high yielding potential.Цитирования (OpenAlex) 1Цитирования (OpenCitations) 1 - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ҚАЗАҚСТАННЫҢ ӘРТҮРЛІ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ АЙМАҚТАРЫНДА САБАҚ ТАТ (Puccinia graminis f. sp tritici) АУРУЫНЫҢ ТАРАЛУЫ МЕН ДАМУЫНЫҢ МОНИТОРИНГІ(2020-12-26) ;Zamzagul Amangeldikyzy ;Мади Асетович Габдулов; ; Rizwangul AbdukerimБидай егістік алқаптарында сабақ тат ауруына төзімділігін зерттеу әлемжәне Қазақстан бойынша өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Жыл сайынәлемнің бидай өндірісінде сабақ тат ауруынан өнім түсімі 10 % жуық кемиді.Республикамызда бидай өнімділігі бұл аурудан 10 % дейін, ал эпифитотиялықжылдарда 30-40 % дейін төмендейді.Қазақстанның солтүстігі мен шығысында сабақ татының дамуы жылсайын орын алады. Сабақ тат ауруынан бидай өнімділігін сақтап қалуда егістікалқаптарына дер кезінде фитосанитарлық мониторинг жүргізу, экологиялықтаза, экономикалық тұрғыдан тиімді, әрі төзімділігі жоғары сорттарды шығаружәне оларды өндіріске енгізу сияқты шаралардың маңызы өте зор.2018 жылы Алматы обылысының бидай танабында сабақ тат ауруыныңтаралуы орташа деңгейде болды, яғни 36,2 %-ды, дамуы 8,2 % құрады. Зерттеунәтижесінде күздік бидайдың Стекловидная 24 (57,5 %), Қызыл бидай (59,2 %)және Сапалы (64,3 %) сорттары ауруға жоғары төзімсіздеп анықталады.Еліміздің солтүстік аймақтарынның Қостанай облысында Карабалыкская 90,Казахстанская Раннеспелая, Карабалыкская 7 сорттарында ауру жоғарғыденгейде таралып дамыды, аурудың таралуы 74,1 %-ды, дамуы 26,7 % құрады. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, СЕЛЕКЦИЯ РОЗ И МЕТОДЫ ЕЁ ИССЛЕДОВАНИЯ(2021-03-21); ; Currently, more than 2500 varieties of roses are in the world. They are divided into 35 garden groups. Despite this, scientific research is constantly being conducted to obtain new beautiful varieties of roses that are resistant to local climatic conditions and resistant to disease. The program Kazakhstan - 2030 says that the priorities are to protect the environment, the correct use of biosphere resources, the multiplication of natural resources, creating new varieties of plants and animal breeds. - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Assessing Kazakhstani wheat varieties by yield indicators and resistance to rust(Al-Farabi Kazakh National University, 2021-07-02); ; ;Aikerim Asylbekkyzy Ydyrys; Kulzhakhan BakirovaAccording to the experts of the Food and Agriculture Organization (FAO), the annual global loss of products from diseases and pests of agricultural crops in 1986-1990 was 52.2 million from 1998-2005 from a conventional unit of grain to 70 million tons. One of the factors that reduce the yield indicators of grain crops, contributing to a sharp decrease in yield, is the rust disease, which causes damage to grain crops, except for wheat Aegilops, Elymus, Agropyron, etc. The problem of contamination of grain crops with phytopathogenic fungi is quite a serious problem for the countries of Central Asia, since, according to FAO, this region is characterized by a higher level of bread consumption per capita (about 200 kg per year), and agriculture is considered as one of the key factors of the economy. The cost of production is an economic factor and negatively affects the sustainable development of agricultural production. A comprehensive study of the source material obtained in breeding, the replacement of ineffective ones with effective ones, makes it possible to suppress the rate of development of the pathogen and prevent epiphytosis. The evolution of the adapted parasite is accompanied by the evolution of the host plant. The article examines the complex resistance of domestic and foreign wheat varieties to rust in an artificial epidemic environment. Over the years of research, a comparative analysis of the resistance of wheat varieties to diseases has been carried out. Field tolerance was noted in the varieties Almaly, Arap, Zhakut, Naz with 3-4 points, in the varieties Samar and Zhalyn with 2 points. As a result of the structural analysis of the yield of winter wheat varieties allowed for sowing in production and promising, a decrease in these indicators was found under the influence of the disease.Цитирования (OpenAlex) 1 - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, RESISTANCE TESTING OF WHEAT SAMPLES TO COMMON BUNT (Tilletia caries (dc.) Tul.) PATHOGENS.(2022-03-10); ; ;A.K. Madenova ;K. AkanБас редактор: ЖҰРЫНОВ Мұрат Жұрынұлы, химия ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының президенті, АҚ «Д.В.Сокольский атындағы отын, катализ және электрохимия институтының» бас директоры (Алматы, Қазақстан) H = 4 Редакция алқасы: БЕНБЕРИН Валерий Васильевич (бас редактордың орынбасары), медицина ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі, Қазақстан Республикасы Президенті Іс Басқармасы Медициналық орталығының директоры (Алматы, Қазақстан) H = 11 РАМАНҚҰЛОВ Ерлан Мирхайдарұлы (бас редактордың орынбасары), профессор, ҚР ҰҒА корреспондентмүшесі, Ph.D биохимия және молекулалық генетика саласы бойынша Ұлттық биотехнология орталығының бас директоры (Нұр-Сұлтан, Қазақстан) H = 23 ӘДЕКЕНОВ Серғазы Мыңжасарұлы, химия ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі, «Фитохимия» халықаралық ғылыми-өндірістік холдингінің директоры (Қарағанды, Қазақстан) H = 11 САНГ-СУ Квак, Ph.D (биохимия, агрохимия), профессор, Корей биоғылым және биотехнология ғылымизерттеу институты (KRIBB), өсімдіктердің инженерлік жүйелері ғылыми-зерттеу орталығының бас ғылыми қызметкері (Дэчон, Корея) H = 34 БЕРСІМБАЕВ Рахметқажы Ескендірұлы, биология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі, Еуразия ұлттық университеті.Л.Н.Гумилев (Нұр-Сұлтан, Қазақстан) H = 12 ӘБИЕВ Руфат, техника ғылымдарының докторы (биохимия), профессор, Санкт-Петербург мемлекеттік технологиялық институты «Химиялық және биотехнологиялық аппаратураны оңтайландыру» кафедрасының меңгерушісі (Санкт-Петербург, Ресей) H = 14 ЛОКШИН Вячеслав Нотанович, медицина ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі, «PERSONA» халықаралық клиникалық репродуктология орталығының директоры (Алматы, Қазақстан) H = 8 СЕМЕНОВ Владимир Григорьевич, биология ғылымдарының докторы, профессор, Чуваш Республикасының еңбек сіңірген ғылым қайраткері, «Чуваш мемлекеттік аграрлық университеті» Федералдық мемлекеттік бюджеттік жоғары білім беру мекемесі Акушерлік және терапия кафедрасының меңгерушісі (Чебоксары, Ресей) H = 23 ФАРУК Асана Дар, Хамдар аль-Маджида Хамдард университетінің шығыс медицина факультеті, Шығыс медицинасы колледжінің профессоры (Карачи, Пәкістан) H = 21 ЩЕПЕТКИН Игорь Александрович, медицина ғылымдарының докторы, Монтана штаты университетінің профессоры (Монтана, АҚШ) H = 27 КАЛАНДРА Пьетро, Ph.D (физика), Наноқұрылымды материалдарды зерттеу институтының профессоры (Рим, Италия) H = 26 РОСС Самир, Ph.D, Миссисипи университетінің Фармация мектебі өсімдік өнімдерін ғылыми зерттеу орталығының профессоры (Оксфорд, АҚШ) H = 26 МАЛЬМ Анна, фармацевтика ғылымдарының докторы, профессор, Люблин медицина университетінің фармацевтика факультетінің деканы (Люблин, Польша) H = 22 ОЛИВЬЕРО Росси Сезаре, Ph.D (химия), Калабрия университетінің профессоры (Калабрия, Италия) H = 27 «Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының баяндамалары» - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, ЖҮГЕРІ РИЗОБАКТЕРИЯЛАРЫ - ӨСІМДІКТЕРДІҢ ӨНІМДІЛІГІН ЖӘНЕ ҚОРҒАНЫСЫН АРТТЫРУДЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛЫ БИОИНОКУЛЯНТТАРЫ(Al-Farabi Kazakh National University, 2025-12-30) ;Zhuldyz Batykova ;Aida Kistaubayeva ;Laila Saidullayeva; M. A. AbdulzhanovaҚазіргі таңда ауыл шаруашылығында саласы топырақ деградациясы, қоректік элементтердің азаюы және фитопатогендердің таралуы сияқты экологиялық қиындықтар жиі туындайды. Осы мәселелерді шешудің баламалы тәсілдерінің бірі – өсімдіктердің өсуін ынталандыратын ризобактерияларды (PGPR) қолдану. Осы зерттеу жұмысы жергілікті экологиялық жағдайға бейімделген жүгері (Zea mays L., КазЗП 200) ризосферасынан бөлініп алынған автохтонды бактериялардың биологиялық белсенділігін жан-жақты бағалауға бағытталды. Алынған 25 бактериялық изоляттың ішінде 15 грамтеріс және 10 грамоң штамм анықталды. Алдын ала жүргізілген скрининг олардың өсімдікке пайдалы қасиеттерін салыстыруға мүмкіндік беріп, нәтижесінде ең тиімді деп танылған екі перспективалы штамм - BJ14 және BJ18 зерттеуге таңдалып алынды. Бұл штаммдардың функционалдық әлеуеті бірнеше биологиялық көрсеткіш бойынша бағаланды: индол-3-сірке қышқылының (ИСҚ) синтезі, ерімейтін фосфатты өсімдікке қолжетімді формаға айналдыру қабілеті, атмосфералық азотты фиксациялау және фитопатогендерге қарсы антагонистік әсер. BJ18 ең жоғары ИСҚ мөлшерін (61.4 мг/мл) өндіруі және фосфатты тиімді еріту қабілетін көрсетті. Ал BJ14 изоляты екі фитопатогенге қарсы да ең жоғары ингибициялық әсер көрсетіп, Pythium spp. өсуін 73%, ал Alternaria alternata дамуын 62–63% деңгейінде тежеп, тұрақты әрі айқын биобақылау белсенділігімен ерекшеленді. Зерттеу нәтижелері бұл ризобактериялардың өсімдіктердің қоректік элементтерді сіңіруін жақсартуда, олардың өсуін ынталандыруда және фитопатогендердің дамуын тежеуде жоғары тиімділікке ие екенін көрсетті. Мұндай көпфункционалды штаммдар ауыл шаруашылығында химиялық тыңайтқыштар мен фунгицидтерді алмастыра алатын экологиялық тұрғыдан қауіпсіз биоинкулянттарды әзірлеуге нақты мүмкіндік береді. Алынған деректер тұрақты ауыл шаруашылығы технологияларын қалыптастыруда жергілікті PGPR штаммдарының маңыздылығын айқындайды. Түйін сөздер: ризобактериялар, PGPR, индол-сірке ұышұылы, фосфат еріту, мырыш солюбилизациясы, антагонистік белсенділік - Некоторые метрики заблокированы вашиминастройками согласия
Тип записи:Публикация, Идентификация перспективных линий пшеницы устойчивых к пиренофорозу (Pyrenophora tritici-repentis)(2026-03-30); ; ; ; Пиренофороз пшеницы (желтая пятнистость) — одно из наиболее распространённых и опасных грибковых заболеваний пшеницы, вызываемое фитопатогенным грибом Pyrenophora tritici-repentis. Целью исследования является идентификация устойчивости к пиренофорозу перспективных линий пшеницы на основе фенотипических показателей и молекулярного скрининга. Проведена комплексная оценка образцов пшеницы по индексу биомассы (NDVI), устойчивости к патогенам (PTR, AUDPC) и молекулярным маркерам. Установлено, что NDVI варьирует от 65 до 82, при этом высокие значения (>75) коррелируют с устойчивостью (R²=0,652), а низкие (50 %) и экстремальные значения (до 165). Статистический анализ подтвердил стабильность NDVI (CV=6,5–6,7 %) и значительную изменчивость PTR/AUDPC, отражающую смешанную устойчивость. Результаты подчеркивают необходимость углубленного изучения связи молекулярных маркеров с устойчивостью к пиренофорозу.
